Kortyzol to hormon, który najczęściej kojarzymy ze stresem. W rzeczywistości pełni on w organizmie znacznie więcej funkcji. Wpływa na poziom cukru we krwi, ciśnienie tętnicze, metabolizm oraz działanie układu odpornościowego. Dzięki niemu organizm potrafi przystosować się do sytuacji obciążających. Badanie poziomu kortyzolu bywa bardzo pomocne w diagnostyce różnych problemów zdrowotnych, jednak aby wynik był wiarygodny, konieczne jest odpowiednie przygotowanie oraz świadomość czynników, które mogą go zaburzyć.
Czym jest kortyzol
Kortyzol jest hormonem wytwarzanym przez nadnercza. Jego wydzielanie jest sterowane przez mózg i podlega naturalnemu rytmowi dobowemu. Najwyższe stężenie kortyzolu występuje rano, zwykle między godziną siódmą a dziewiątą. W nocy jego poziom znacząco spada, co umożliwia organizmowi odpoczynek i regenerację. Z tego powodu godzina pobrania materiału do badania ma ogromne znaczenie przy interpretacji wyniku.
W prawidłowych warunkach kortyzol pomaga utrzymać stabilny poziom glukozy we krwi, wpływa na regulację ciśnienia tętniczego, bierze udział w przemianach energetycznych oraz moduluje odpowiedź zapalną i immunologiczną. Zarówno nadmiar, jak i niedobór tego hormonu mogą prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych.
Kiedy wykonuje się badanie kortyzolu
Lekarz zleca oznaczenie kortyzolu wtedy, gdy podejrzewa zaburzenia pracy nadnerczy lub całego układu hormonalnego. Badanie jest wykorzystywane między innymi w diagnostyce zespołu Cushinga, choroby Addisona oraz niektórych chorób przysadki mózgowej. Może być także pomocne przy wyjaśnianiu przyczyn trudnego do leczenia nadciśnienia, niekontrolowanego przyrostu masy ciała, przewlekłego zmęczenia, osłabienia mięśni oraz zaburzeń snu i nastroju.
Jak można oznaczyć poziom kortyzolu
Kortyzol można zbadać we krwi, ślinie lub w dobowej zbiórce moczu. Coraz częściej wykorzystuje się badanie kortyzolu w ślinie pobieranej późnym wieczorem. U zdrowych osób o tej porze poziom hormonu jest bardzo niski. Brak nocnego spadku może sugerować zaburzenia hormonalne. Zaletą tego badania jest możliwość wykonania go w warunkach domowych bez dodatkowego stresu.
Jak przygotować się do badania kortyzolu
Najczęściej krew do badania kortyzolu pobiera się rano. Jest to związane z naturalnym rytmem dobowym hormonu i normami stosowanymi w laboratoriach. Przed badaniem zaleca się unikanie intensywnego wysiłku fizycznego oraz silnego stresu. W dniu badania najlepiej zgłosić się wypoczętym i spokojnym. Warto przyjść do punktu pobrań nieco wcześniej, aby mieć czas na wyciszenie organizmu. Jeśli pobranie krwi wiąże się z silnym lękiem, dobrze poinformować o tym personel.
W większości laboratoriów zaleca się wykonanie badania na czczo lub po lekkim posiłku zjedzonym kilka godzin wcześniej. Najlepiej kierować się konkretnymi zaleceniami placówki wykonującej badanie.
Co może wpłynąć na wynik badania poziomu kortyzolu
Na stężenie kortyzolu wpływa wiele czynników. Szczególnie istotne są leki zawierające glikokortykosteroidy, niezależnie od formy ich stosowania. Doustna antykoncepcja hormonalna może powodować zawyżone wyniki kortyzolu we krwi, mimo że aktywna postać hormonu pozostaje w normie. Wynik mogą także zmienić infekcje, gorączka, silny ból, ciąża, niedobór snu, praca zmianowa oraz nadużywanie alkoholu. Z tego powodu przed badaniem warto poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach i suplementach.
Jak interpretować wynik badania kortyzolu
Wynik badania kortyzolu zawsze należy oceniać w odniesieniu do godziny pobrania i ogólnego stanu zdrowia pacjenta. Pojedynczy nieprawidłowy wynik nie jest podstawą do rozpoznania choroby. W razie wątpliwości lekarz może zlecić dodatkowe badania, które pozwolą dokładniej ocenić funkcjonowanie układu hormonalnego.
Badanie kortyzolu może dostarczyć cennych informacji o stanie organizmu, pod warunkiem że zostanie wykonane w odpowiednich warunkach. Spokój, właściwe przygotowanie oraz pełna informacja o przyjmowanych lekach mają kluczowe znaczenie dla wiarygodności wyniku. W przypadku odchyleń od normy najlepszym krokiem jest konsultacja z lekarzem, który pomoże właściwie zinterpretować wynik i zaplanować dalsze postępowanie.
Gdzie wykonać badanie kortyzolu
Badanie poziomu kortyzolu można wykonać w Centrum Medycznym iMed24, które oferuje nowoczesną diagnostykę laboratoryjną oraz konsultacje specjalistyczne. Doświadczony personel dba o komfort pacjenta i prawidłowe przygotowanie do badań, co ma kluczowe znaczenie dla wiarygodności wyników. Dzięki kompleksowej opiece możliwe jest sprawne zaplanowanie dalszej diagnostyki i leczenia.
Skontaktuj się z nami!