Jesienno-zimowy sezon to okres zwiększonej liczby zachorowań na infekcje dróg oddechowych. Wiele z nich daje podobne objawy, takie jak katar, kaszel, ból gardła czy gorączka. Najczęstszymi wirusowymi przyczynami tych dolegliwości są przeziębienie, grypa oraz COVID-19. Choć objawy mogą się nakładać, każda z tych chorób ma nieco inny przebieg, ryzyko powikłań oraz znaczenie kliniczne.
Czym jest przeziębienie
Przeziębienie to najczęstsza wirusowa infekcja górnych dróg oddechowych. Wywoływane jest przez wiele różnych wirusów, najczęściej rinowirusy. Objawy pojawiają się stopniowo i zazwyczaj mają łagodny przebieg. Dominują katar, kichanie, ból gardła oraz łagodny kaszel. Gorączka występuje rzadko i zwykle jest niewysoka.
Objawy przeziębienia utrzymują się najczęściej kilka dni i zwykle ustępują samoistnie, bez konieczności specjalistycznego leczenia i bez powikłań.
Czym jest grypa
Grypa to ostra choroba zakaźna wywoływana przez wirusy grypy typu A lub B. W przeciwieństwie do przeziębienia, grypa zazwyczaj rozpoczyna się nagle i gwałtownie. Charakterystyczne są wysoka gorączka, dreszcze, silne uczucie rozbicia, bóle mięśni i głowy oraz znaczne osłabienie.
Objawy grypy są zwykle bardziej nasilone niż w przeziębieniu i mogą utrzymywać się do około dwóch tygodni. Uczucie zmęczenia i osłabienia bywa odczuwalne nawet przez kilka tygodni po ustąpieniu ostrej fazy choroby. Grypa niesie ze sobą ryzyko powikłań, takich jak zapalenie płuc, zaostrzenie chorób przewlekłych czy powikłania sercowo-naczyniowe, szczególnie u osób z grup ryzyka.
Czym jest COVID-19
COVID-19 to choroba zakaźna wywoływana przez wirusa SARS-CoV-2. Podobnie jak grypa i przeziębienie, przenosi się głównie drogą kropelkową i aerozolową, zwłaszcza w zamkniętych, słabo wentylowanych pomieszczeniach.
Objawy COVID-19 mogą być bardzo zróżnicowane. Najczęściej występują gorączka, kaszel, uczucie zmęczenia oraz bóle mięśni. U części chorych, szczególnie w cięższym przebiegu, mogą pojawić się trudności z oddychaniem lub duszność. Charakterystycznym objawem, który rzadziej występuje w innych infekcjach, jest nagła utrata smaku lub węchu, choć nie pojawia się ona u wszystkich pacjentów.
Objawy COVID-19 zazwyczaj rozwijają się w ciągu kilku dni od kontaktu z wirusem, najczęściej w okresie od 2 do 5 dni, choć możliwy jest dłuższy czas inkubacji.
Jak odróżnić przeziębienie, grypę i COVID-19
Na podstawie samych objawów klinicznych nie zawsze da się jednoznacznie odróżnić te choroby. Przeziębienie zwykle ma łagodny, stopniowy początek i dominuje w nim katar oraz ból gardła. Grypa i COVID-19 częściej zaczynają się nagle, z gorączką i wyraźnym pogorszeniem samopoczucia.
Utrata smaku lub węchu jest bardziej charakterystyczna dla COVID-19, choć nie występuje u wszystkich zakażonych. Ze względu na podobieństwo objawów, w wielu sytuacjach pomocne są testy diagnostyczne.
Szybkie testy antygenowe oraz testy PCR umożliwiają potwierdzenie zakażenia wirusem SARS-CoV-2 lub wirusem grypy. Badania te są szczególnie istotne, gdy wynik ma wpływ na dalsze leczenie, izolację lub ochronę osób z grup ryzyka.
Kiedy zgłosić się do internisty
Wiele łagodnych infekcji dróg oddechowych można leczyć objawowo w warunkach domowych. Istnieją jednak sytuacje, w których konieczna jest konsultacja z lekarzem internistą.
Zgłoś się do lekarza, jeśli:
- gorączka jest wysoka i utrzymuje się przez kilka dni,
- pojawiają się trudności z oddychaniem, duszność lub świszczący oddech,
- objawy nasilają się lub nie ulegają poprawie po kilku dniach,
- chorujesz przewlekle, zwłaszcza na choroby serca, płuc, cukrzycę lub inne schorzenia zwiększające ryzyko powikłań,
- należysz do grup zwiększonego ryzyka ciężkiego przebiegu choroby, takich jak osoby starsze, kobiety w ciąży lub osoby z obniżoną odpornością.
Internista oceni stan zdrowia, zdecyduje o ewentualnych badaniach dodatkowych oraz dobierze odpowiednie leczenie. W wielu przypadkach pierwszym krokiem może być teleporada, co pozwala na szybką i bezpieczną ocenę objawów.
Jak postępować w sezonie infekcyjnym
Profilaktyka odgrywa kluczową rolę w ochronie zdrowia. Coroczne szczepienie przeciw grypie oraz zalecane dawki szczepień przeciw COVID-19 zmniejszają ryzyko zachorowania i ciężkiego przebiegu choroby. Regularne mycie rąk, wietrzenie pomieszczeń, unikanie bliskiego kontaktu z osobami chorymi, odpowiednia ilość snu oraz właściwe nawodnienie organizmu wspierają odporność i pomagają ograniczyć ryzyko zakażenia.